|
|
„Zaburzenia
mikroflory jelita a współczesne
choroby cywilizacyjne”
- prof. dr n.med. Piotra Heczko
– Kierownik Instytutu Mikrobiologii
Collegium Medicum UJ, Prezes
Polskiego Towarzystwa Zakażeń
Szpitalnych (PTZS) w Krakowie,
Członek Komitetu Immunologii i
Etiologii Zakażeń Człowieka PAN
"Mikroflora
jelita ludzkiego (tzw.
stała lub fizjologiczna flora
jelita) to niezwykle skomplikowany
zespół drobnoustrojów, stale
obecnych w jelicie (to jest w
wielkich populacjach, przez długi
okres czasu i u wielu osób).
Mikroflora jelit posiada niezwykłą
zdolność do utrzymywania swojej
homeostazy, pomimo stałego
oddziaływania na nią wielu czynników
zewnętrznych. Jej stabilność ma
olbrzymie znaczenie w utrzymaniu
przewodu pokarmowego, a także całego
organizmu, w stanie zdrowia.
Obecność drobnoustrojów przywartych
do nabłonka jelita powoduje, że
inne, przede wszystkim patogenne
(chorobotwórcze) drobnoustroje, nie
mogą łatwo przytwierdzić się do
nabłonka, namnażać i penetrować w
głąb jelita, czyli powodować
zakażenie.
Ponadto, składniki mikroflory
działają stale pobudzająco na układ
odpornościowy, utrzymując go w
stanie gotowości.
Natomiast flora planktonowa
(drobnoustroje namnażające się w
świetle jelita i przemieszczające
się wraz z pokarmem), ma ogromne
znaczenie w pośredniczeniu w
procesach trawiennych, pobudzaniu
perystaltyki i dostarczaniu
substancji odżywczych, takich jak
niektóre witaminy czy kwas masłowy,
niezbędny do prawidłowego
funkcjonowania nabłonka jelita
grubego.
|
Skład
mikroflory jelita może być
modyfikowany z negatywnymi
konsekwencjami dla gospodarza, przez
leki przeciwdrobnoustrojowe (m.in.
antybiotyki, sterydy, doustne środki
antykoncepcyjne, hormonalne, środki
przeciwbólowe itp.), albo stosowane
w celu leczniczym, albo przypadkowo
dostające się z jamy ustnej do
przewodu pokarmowego wraz z
pożywieniem.
Także zmiany w diecie mogą, chociaż
w bardziej dyskretny sposób zmieniać
skład mikroflory, wpływając na
przykład na zmiany aktywności
pewnych enzymów i w efekcie po
długim okresie czasu, zwiększać
ryzyko powstania raka jelita
grubego, związanego
epidemiologicznie ze składem diety.
|
 |
Także i pewne
choroby związane ze zmienionym
podłożem genetycznym, takie jak
atopia w formie alergii pokarmowej,
czy przewlekłe nieswoiste zapalenie
jelita (choroba Leśniowskiego-Crohna
i colitis ulcerosa), mogą prowadzić
do przestrojenia odpowiedzi
immunologicznej śluzówek i zmian w
składzie mikroflory jelita,
prowadzące do przewlekłego stanu
zapalnego.
Na podstawie dotychczasowych
doświadczeń nad zastosowaniem
probiotyków, czyli żywych
drobnoustrojów pochodzących z
przewodu pokarmowego człowieka,
podawanych w celu uzyskania
korzystnego wpływu na zdrowie
człowieka, wydaje się, że chociaż
nie wszystkie mechanizmy ich
działania są już poznane, mogą one
stanowić nowy, ważny sposób
pozytywnego, modyfikowanego przez
człowieka składu flory zarówno w
celu podtrzymywania stanu zdrowia,
jak i zapobiegania i leczenia tych
chorób, które wiążą się z
zaburzeniami składu mikroflory lub
działaniem patogennego
drobnoustrojów"".
W ostatnich latach inna
chorobotwórcza bakteria -
Clostridium difficile stała się
jedną z najczęstszych na świecie
przyczyn infekcji szpitalnych. Tylko
w USA powoduje około 3 milionów
przypadków biegunki i zapalenia
jelit i od 5000 do 20 000 zgonów co
roku, a liczby te rosną!
Eksperci
przypisują ten wzrost zarówno
stosowaniu i nadużywaniu
antybiotyków, jak też brakowi
higieny. Około 70 procent zdrowych
dzieci rodzi się z C. difficile
zamieszkującą ich jelita. Z
nieznanych przyczyn nie powoduje to
choroby - być może w jelicie
niemowlęcia brakuje receptorów dla
dwóch toksyn wytwarzanych przez
bakterię. Jednak około drugiego roku
życia, gdy jelito jest lepiej
rozwinięte i zasiedlone przyjaznymi
bakteriami, obecność C. difficile
staje się rzadsza, spadając do
ilości 2-3 procent dzieci, co
odpowiada częstości jej występowania
wśród zdrowych dorosłych. Uważa się,
że C. difficile jest odpowiedzialna
za niemal wszystkie rodzaje infekcji
jelitowych, od łagodnej biegunki do
poważnych, a nawet śmiertelnych
zapaleń jelit, jakie zdarzają się po
antybiotykoterapii.
Dla zdrowej mikroflory jelita
niezbędny jest odpowiedni poziom
“dobrych” bakterii każdego dnia.
Bakterie te są naturalnymi
lokatorami ludzkich wnętrzności i
żyją z człowiekiem w symbiozie. Lactobacillus
Acidophilus należy do grupy tzw. probiotyków -
“przyjaznych” bakterii
uczestniczących w ostatnim stadium
trawienia. Chroni organizm przed
wpływem substancji
zanieczyszczających, neutralizuje
działanie produktów ubocznych
przemiany materii i toksyn. Ściśle
współpracuje z systemem
immunologicznym: wspomagając nasze
“własne” bakterie, wytwarza
jednocześnie niekorzystne środowisko
dla bakterii chorobotwórczych i
gnilnych np. mikrokokków, E.coli,
Clostridium oraz grzybów Candida
albicans. Ostatnio w Polsce grzybica
skóry jako skutek uboczny
stosowanych nadmiernie kuracji
antybiotykowych, stała się często
spotykaną chorobą.
Starożytni medycy mawiali:
chcesz być zdrowy - musisz
utrzymać swoje jelito grube w
idealnym porządku”.
|
|