Sód (Na) – pierwiastek życia

 

sodSód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. W organizmie ludzkim, wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej, jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych, chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejąco, podczas np. potas sprzyja wydalaniu wody), jest razem z potasem niezbędny do normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni, wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości.

Organizm człowieka zawiera ok. 100 g sodu w formie zjonizowanej, którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju.
Podstawowym źródłem sodu jest sól, której dzienne spożycie nie powinno przekraczać 5 g.
Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego, chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do 1g dziennie. W ogóle nie zachęcam do używania soli rafinowanej nawet tej lekko jodowanej, nie jest wskazana dla osób chorych na serce i otyłych. Korzystna natomiast jest sól morska, która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce.

 

Niedobór sodu powoduje:
ogóle osłabienie, hipotermię (obniżenie temperatury ciała), tachykardię (przyspieszona praca serca) skłonność do wymiotów, skąpomocz, wysychanie błon śluzowych. Niedobór sodu może wystąpić przy niewydolności kory nadnerczy (choroba Adisona), w stanach obrzękowych (marskość wątroby, niewydolność krążenia), w schorzeniach nerek, przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się – wówczas objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha, bólami głowy, mdłościami i biegunką.

 

Nadmiar sodu w organizmie powoduje:
zatrzymanie wody w organizmie, powstawanie obrzęków, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, choroby wątroby i nerek, nasilenie się objawów cukrzycy

W fizjologii istnieje tzw zjawisko synergizmu polegające na wzajemnym współdziałaniu poszczególnych pierwiastków, które tworzą dublety (pary) lub (triplety (grupy trzech pierwiastków). Przykładem takiego dubletu jest sód i potas, które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji, w przeciwnym przypadku dochodzi do zachwiania równowagi biologicznej ustroju, a w konsekwencji tego – choroby.

sol

Źródłem sodu są:
sól, sery (Chedar, biały), szpinak, kurczaki, jaj kurze, buraki, seler, kapusta, sałata, marchew, kalafior, mleko krowie, wołowina, wieprzowina.

 

Równowaga pomiędzy sodem i potasem w organizmie jest kluczowa dla jego prawidłowego funkcjonowania.
Sód i potas regulują ciśnienie tętnicze krwi, biorą udział w kontroli bilansu płynów w organizmie i zapewniają dobre warunki dla pracy mięśni i układu nerwowego.

Wysokie spożycie potasu wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego, co może być spowodowane zdolnością potasu do zwiększenia wydalania sodu przez nerki. W regulacji ciśnienia tętniczego krwi podstawowe znaczenie odgrywa zdolność nerek do wydalania lub zatrzymywania sodu.

 

Zestawienie niektórych produktów spożywczych ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w mg/100g :                      

morele               0,5   (Na)                   440  (K)
wiśnie                 1                          400
truskawki          0,7                     180
śliwki                  0,1                      140
jabłka                 0,1                         68
pszenica            2                          450
ryż                       0,8                      100
fasola sucha    0,9                   1300
szpinak            190                      790
brokuły              16                      400
kalafior              24                      400
seler                  110                      300
kapusta                5                       230
sałata                   12                      140
marchew            31                      410
ziemniaki            0,6                   410
buraki               110                      350
jaja kurze         140                     130
mleko krowie   51                      140
ser biały           320                        80
se „Chedar”    540                     130
wołowina            53                     380
wieprzowina      58                    260
kurczak              110                   250
 

(źródło:  Apteka Natury –  Jadwiga Górnicka)